Deprem Bölgesinde Bütüncül Bir İyileşme Modeli: Hayat İyi Yaşam Merkezi

Deprem sonrası Malatya’da kurulan Hayat İyi Yaşam Merkezi, üç yıl boyunca sürdürdüğü eğitim, sosyal gelişim ve psikososyal destek çalışmalarıyla afet sonrası iyileşmenin sahada karşılık bulduğu kalıcı bir modeli ortaya koydu. Merkez yürüttüğü programlar ile farklı yaş gruplarının ve ihtiyaç alanlarının eş zamanlı olarak ele aldığı bütüncül bir yapı kurguladı ve 3 yılda 120 bin ziyaret aldı.

Depremin Ardından Yaşamı Yeniden Kurmaya Odaklanan Hayat İyi Yaşam Merkezi 89 yıllık köklü tarihi ile Hayat Holding, Malatya Samanköy Konteyner Kent’te hayata geçirdiği Hayat İyi Yaşam Merkezi ile depremin üçüncü yılında afet sonrası iyileşmeyi kalıcı ve güçlü bir sosyal yapıya dönüştüren örnek bir modeli ortaya koyuyor. Hacettepe Üniversitesi, Malatya Valiliği, AFAD ve Hayat Holding iş birliğiyle kurulan, 2025 yılında bölgenin önemli üniversitelerinden İnönü Üniversitesi ile imzalanan iş birliği ile çok paydaşlı yapısını daha da güçlendiren Hayat İyi Yaşam Merkezi, afet sonrası iyileşmeye bütüncül bir yaklaşım sunuyor. Yaklaşık 20 bin kişinin yaşadığı Samanköy Konteyner Kent’te hizmet veren merkez, yalnızca temel ihtiyaçlara odaklanmakla kalmayıp sosyal, psikolojik ve eğitsel alanları kapsayan yapısıyla bölge halkı için tam donanımlı bir “Yaşam Kampüsü” işlevi görüyor.

Üç Yılda Kalıcı Bir İyileşme Alanı Oluşturan Çok Katmanlı Destek Yapısı Hayat İyi Yaşam Merkezi, üç yıl boyunca kesintisiz biçimde sürdürdüğü eğitim, sosyal gelişim ve psikososyal destek çalışmalarıyla afet sonrası iyileşmenin sahada karşılık bulan kalıcı bir modelini ortaya koydu. Merkezde yürütülen programlar, farklı yaş gruplarının ve ihtiyaç alanlarının eş zamanlı olarak ele alındığı bütüncül bir yapı içinde kurgulandı. Merkezde sunulan destek alanları arasında kişisel temizlik ve günlük bakım ihtiyaçları önemli bir yer tuttu. Afet sonrası koşullarda hijyene düzenli erişim, bireylerin hem fiziksel sağlıklarını hem de gündelik yaşamla kurdukları bağı güçlendirdi. Bu kapsamda kişisel temizlik alanlarından üç yıl içinde 51 bin 126 kez yararlanıldı.

Okuma-yazma kursları başta olmak üzere İngilizce, matematik ve bilgisayar odasında yürütülen eğitim çalışmalarından üç yıl içinde bin 500’ün üzerinde kişi faydalandı. Özellikle okuma-yazma kursları, yetişkin bireylerin günlük yaşamda karşılaştıkları temel ihtiyaçlara doğrudan yanıt vermesi nedeniyle merkezin en yoğun katılım alanlarından biri haline geldi. 12 bini aşan ziyaret kaydı ile bilgisayar odası, bilgisayar öğreniminden kodlamaya uzanan eğitim yelpazesiyle dijital erişimi güçlendirerek bireylerin eğitim ve kamusal hizmetlere katılımını destekleyen önemli bir alan oldu. Çocuklara yönelik çalışmalar, merkezin en güçlü etki alanlarından biri olarak öne çıktı. 48–72 aylık çocuklara yönelik 18 seanslık bağlanma teorisine dayanan ve ebeveyn çocuk arasındaki ilişkiyi önemseyen Theraplay uygulamaları, erken dönemde duygusal iyileşmeyi ve güven duygusunun yeniden inşasını desteklerken Sanatla Gelişim odasında yapılan sanat temelli çalışmalar, 20 bini aşkın ziyaret ile çocukların sadece bireysel gelişimi değil, sosyal bağlarını yeniden kurmalarını destekledi.

Her hafta düzenli olarak sunulan psikolog ve diyetisyen hizmetleri, bireylerin ruhsal ve fiziksel iyilik hâlini birlikte ele alan bütüncül bir yaklaşım sundu. Aynı zamanda 65 yaş üstü bireylere yönelik yürütülen çalışmalar ile merkez bu yaş grubundan yaklaşık 5 bin ziyaret gerçekleşti. Hayat İyi Yaşam Merkezi’nde 2023 yılında bu yana gerçekleştirilen 100’e yakın etkinlik, farklı yaş gruplarından toplamda 7 bin kişiyi bir araya getirdi. Bu etkinlikler, afet sonrası dönemde yalnızca destek hizmetleri sunan bir merkez olmanın ötesine geçilerek topluluk duygusunun yeniden inşa edildiği bir yaşam alanı oluşturulduğunu ortaya koydu.

Afet Sonrası İyileşme İçin Güven Veren Bir Model Hayat İyi Yaşam Merkezi, sunduğu hizmetlerin ötesinde yarattığı sosyal etkiyle de dikkat çekiyor. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü tarafından yürütülen saha araştırmaları, merkezin konteyner kentte yaşam kalitesini artırdığını ortaya koyuyor. Araştırmaya katılanların yüzde 90’ından fazlası, sunulan hizmetlerden duyduğu memnuniyeti dile getiriyor. Özellikle kadınlar, merkezin sunduğu eğitim ve üretim alanları sayesinde kendilerini psikososyal olarak daha güçlü hissettiklerini ifade ediyor. Araştırma sonuçları, merkezin sunduğu fiziksel ve ruhsal desteklerin deprem sonrası travmanın etkilerini hafifletmede ve bireylerin günlük hayata uyum sağlamasında önemli bir rol üstlendiğini gösteriyor. Hayat İyi Yaşam Merkezi ilk günden bu yana gerçekleştirdiği çalışmalar ile afet sonrası iyileşme ve rehabilitasyonda örnek bir model oldu. 

Depremin Yıl Dönümünde Hayat Gönüllüleri Sahada Merkezin kurulduğu ilk günden bu yana merkezde çalışmalara destek veren Hayat Gönüllüleri depremlerin üçüncü yıl dönümünde de bölge halkını unutmayarak Hayat İyi Yaşam Merkezi’ni ziyaret etti. Gönüllüler, çocuklara yönelik çalışmalardan eğitim desteklerine kadar pek çok noktada sahada yer alarak dayanışmanın sürekliliğini temsil etmiş oldu.